Overzicht
NederlandsEnglishActueel

Beter 1x zien dan 100x horenBouwen, wonenVerwarming, tegelkachelsNonolet, composterenWaterzuivering, wateropvangLand- en tuinbouw, voedingVervoer, gebruik spierkrachtRepareren en gereedschappen



 

Zoeken

Beter 1x zien dan 100x horen

Stralingswarmte: gezonder, zuiniger*

De verwarming van zeker 90% van de Nederlandse huizen kan veel beter en ook zuiniger. De omschakeling, die dat mogelijk moet maken is de omschakeling van luchtverwarming (door middel van cv-convectors of convector-gaskachels) naar stralingsverwarming.

Hier worden twee dezelfde huizen afgebeeld, het ene huis wordt op de 'vertrouwde' manier verwarmd door centrale verwarming, waarbij zich op tal van plaatsen in huis gegolfd plaatijzeren – zoals ze meestal genoemd worden – 'cv-radiatoren' bevinden. Wáren het maar radiatoren (dit woord betekent letterlijk straler), maar die geribbelde, vaak uit een pakket plaatelementen bestaande verwarmers kunnen praktisch maar één ding: de lucht opwarmen. Het zijn dan ook convectors, net als die gashaarden en gevelkachels van plaatijzer die voorzien zijn van luchtspleten. Dat betekent, dat ze het huis verwarmen door constante opwarming van de lucht en dat betekent óók, dat ze zorgen voor een voortdurende opstuwing van verwarmde lucht, waardoor huisstof zonder ophouden wordt meegevoerd en waardoor je (zie tekening van het centraal verwarmde huis) een stijgende warme luchtstroom krijgt richting plafond en Ð als er een open trap is – langs de trap naar boven, gevolgd door een terugstroming van koele lucht bij datzelfde trapgat, waardoor je tocht krijgt.

 

Huis verwarmd met de luchtverwarming van een cv


Er zijn dus steeds grote temperatuurs-verschillen, die bij flink stoken bij koud weer kunnen oplopen tot wel 30° C: vlak bij het plafond meet je dan soms wel 40° C en vlak bij de vloer hooguit 10° C! Na de nationale kierenjacht uit de jaren '80 konden we energie besparen door ons huis aan alle kanten met tochtstrips dicht te plakken. Dat gebeurde op grote schaal en wat gebeurde tegelijkertijd? Om energie te besparen hielden we ook deuren en ramen goed dicht en vergaten we ons huis goed te ventileren.
De gevolgen waren ernstig: het aantal allergie-klachten en cara-gevallen nam enorm toe, vooral bij kinderen. Veel huizen liepen houtzwam op door vocht. De lucht in huis werd benauwd en stoffig. Bovendien 'schroeit' op verwarmingsbuizen en convectors neerdalend organisch stof bij de moderne cv-watertemperaturen van rond de 80° C en daarbij ontstaat door ontleding ureumdamp – een wat zurig, hoofdpijn verwekkend gas, dat je bij het eerste flinke opstoken van de cv op een koude najaarsdag zo sterk ruikt, en dat bij nieuw stof terugkomt.

 

Hetzelfde huis: nu verwarmd met de stralingswarmte van een tegelkachel

 

Het andere huis wordt warm door straling ofwel infraroodwarmte. Op de tekening gebeurt dat door een tegelkachel, maar er is ook een andere manier: door middel van met cv-water verwarmde muren** (en/of gedeeltelijk: verwarmde vloeren). De warmte komt uit warme stenen oppervlakken: tegels of stucwerkmuren en wordt weerkaatst door spiegelende oppervlakken (gemetalliseerd folie of aluminiumfolie op bouwpapier) achter een houten wand of stuclaag en onder een houten of tegelvloer. De lucht wordt praktisch niet verwarmd en blijft fris en koel; er is hoegenaamd geen stofcirculatie en via een altijd geopend bovenraam is er de noodzakelijke ventilatie van het huis. Dat betekent een gezond binnenklimaat en ook nog een aanzienlijk lagere stookrekening.

*inderdaad: trouwe donateurs/lezers van De Twaalf Ambachten kennen dit verhaal al lang. Hoe lang? Ons eerste boekje hierover, de Stralingswarmtegids, verscheen in eerste druk in 1980. Pas de laatste paar jaren begint het principe van stralingswarmte in de bouw door te dringen. Dit illustreert hoe groot de invloed van de gevestigde industrie, in dit geval de luchtbehandelingsbranche, in onze consumptiemaatschappij is.

**voor geïnteresseerde zelfbouwers: een gedetailleerde bouwhandleiding van warmtemuren en -systemen is onze Bouwhandleiding Warmtemuren, die ook de nodige natuurkundige uitleg over stralingswarmte bevat.